Posted by on 19 maart 2017

Schrijven is helemaal niet zo ingewikkeld. Sterker nog: als je het simpel houdt, kom je verder. Een ode aan eenvoud.


‘Eenvoud is de ultieme verfijning’ zei kunstenaar en wetenschapper Leonardo da Vinci ooit. En onze ‘eigen’ chemicus slash medicus Herman Boerhaave sprak de gedenkwaardige woorden: ‘Eenvoud is het kenmerk van het ware.’

Hoe komt het dan toch dat we vaak vallen voor allerlei opsmuk? Ja, ook als we schrijven. Terwijl je boodschap juist het best overkomt als je het simpel houdt. Waar gaat het fout, en wat doe je om dat te voorkomen?

1. We willen te veel

Stel, je hebt een blog. Het grootste probleem waar je tegenaan loopt is steeds weer: hoe verzin ik nieuwe onderwerpen? Dus als je er één hebt bedacht, wil je ook los. Bovendien heb je geleerd dat een artikel geen vragen mag oproepen. Je moet compleet zijn.

Het resultaat is maar al te vaak een lichtgewicht verhaal waar geen mens iets mee kan. Zo’n verhaal waarvan de lezer na afloop denkt: dat bleef wel erg aan de oppervlakte.

Het gekke is: hoe completer je wilt zijn, hoe vager je blijft. De kunst is daarom om focus aan te brengen. Diepgang, mag je het ook noemen.

Wil je schrijven over de aanschaf van een nieuwe auto? Prima. Daar valt veel over te vertellen.

  • Wat zijn de belangrijkste merken op de markt?
  • Neem je een risico als je kiest voor een onbekend merk?
  • Waar moet je allemaal op letten als je een nieuwe auto koopt?
  • Hoe bereken je wat zo’n auto je nou echt kost?
  • Hoe serieus nemen automerken nieuwe energie?
  • Wat is er de laatste jaren aan veiligheid gedaan?
  • Je overweegt een automaat, maar is dat niet een ouwe-lullenbak?
  • Wat is op dit moment de hipste kleur voor je bolide?
  • Uit welke ingebouwde navigatiesystemen kun je kiezen?
  • Moét je eigenlijk wel een auto, of zijn er alternatieven?

En zo kun je binnen een half uur nog negentig vragen bedenken. Stop de antwoorden daarop alsjeblieft niet allemaal in één artikel. Schrijven over alles is uiteindelijk schrijven over niks. Als je de diepte ingaat, bied je de lezer iets waar hij écht iets aan heeft. Want binnen dat focus-verhaal ben je natuurlijk wel compleet.

En hé, mooi dat je net honderd onderwerpen voor nieuwe blogs hebt bedacht.

2. We ratelen maar wat

Een goed verhaal fladdert niet alle kanten op. Het geeft juist houvast: de lezer wandelt er via een logische route doorheen. Neem je hem niet bij de hand, dan raakt hij de weg kwijt. Geef je verhaal daarom een heldere structuur.

Een nieuwsbericht schrijf je volgens de theorie van de piramide. Voor een beschouwend artikel is ‘rond schrijven’ een populaire techniek. Afgekeken van sprookjes en dus ook zeer effectief: introduceer een held en laat hem tegenslagen overwinnen.

Over het belang van een goede verhaalstructuur schreef ik eerder dit artikel:

Waarom ik aan mijn oma denk als ik een verhaal schrijf

Vind je het lastig om een structuur te hanteren? Knip je onderwerp dan op in nóg kleinere stukjes en schuif die in een logische volgorde. Je kunt daarvoor bijvoorbeeld een mind map gebruiken.

3. We schieten in een schrijfkramp

Mensen die in een gesprek perfect communiceren, maar op papier plotseling in een schrijfkramp schieten: je moet ze de kost niet hoeven geven. Het lijkt wel alsof we denken dat praten en schrijven twee compleet verschillende dingen zijn. Maar dat is helemaal niet zo. In beide gevallen wil je een boodschap overbrengen.

Denk daar dus aan als je je volgende artikel schrijft. Want geloof me, een zin als deze, uit een Kamerbrief over vrijwilligerswerk door mensen in de bijstand, krijgt staatssecretaris Jetta Klijnsma in het echte leven niet uit haar mond:

De uniformering komt daarenboven tegemoet aan een vereenvoudiging van de uitvoering doordat die een individuele toets door gemeenten op het al dan niet bijdragen aan de re-integratie van het vrijwilligerswerk overbodig maakt.

En dat zouden jij en ik al helemaal niet moeten willen. Want wij schrijven om mensen iets te vertellen waar ze wat aan hebben. Maar dan moeten ze het wel kunnen lezen zonder elke zin te herkauwen.

Doe dus niet zo moeilijk. Schrijf gewoon zoiets:

De uniformering maakt ook het dagelijks werk eenvoudiger. Voortaan hoeven gemeenten namelijk niet meer bij iedereen te controleren of het vrijwilligerswerk kans geeft op een baan.

Dan snapt de lezer het tenminste in één keer. En kan hij fluitend verder met de rest van je artikel.

4. We willen deftig doen

Heb je het gezien, het woordje ‘daarenboven’ in het fragment uit de Kamerbrief? Heremetijd, om er nog maar eens een ouderwets woord tegenaan te gooien.

Als we schrijven, gaan we plotseling deftig doen. Is dat omdat we willen laten zien dat we niet van de straat zijn? Maar straattaal gebruiken is toch echt iets anders dan gewoon praten – of, in dit geval, schrijven. En wat is er mis met gewoon?

Helemaal niets, vooral als je schrijft om te worden begrepen. En om lezers zo enthousiast te maken, dat ze terugkomen als je je volgende artikel de wereld in slingert.

Dát, dus. Wees menselijk, en communiceer ook zo. Schrap die dure woorden waar je lezers over struikelen. En die ze misschien niet eens begrijpen. Want wie weet er nog wat ‘mitsdien’ betekent? Of ‘voorshands’? O ja, en ‘welke’ als verwijzing schaffen we ook af: dat is gewoon ‘die’ of ‘dat’.

Als je de neiging om deftig te doen wilt onderdrukken, laat je dan inspireren door de o zo handige vertaalhulp van Onze Taal.

Kom, gooi ik er nog één slimme man in: Albert Einstein.

Ik ben fan van de natuurkundige, vooral vanwege zijn bescheidenheid. Dit is een van zijn vele wijsheden:

‘Alles moet zo simpel mogelijk worden gemaakt, maar niet simpeler.

En zo is het maar net.

 

Jolenta Weijers is journalist en contentstrateeg